با سلام.

به سایت خانه و خاطره خوش آمدید.

 

فروهر (Farwahar)

 

تندیس فروهر؛

 

معنی فروهر

بالای سر پادشاهان و یا بهنگام تاجگذاری پادشاهان ایران باستانی و در بالای كتيبه ی با ارزش بيستون این نقش یا نگار و یا تندیس که فروهر (Farwahar) نامیده میشود، به چشم می خورد و احتمالأ از خود سوال کرده اید که چگونه خوانده میشود و اینکه به چه معنی ای است؟

 

در كتاب فرهنگ دكتر محمد معين درباره ی فروهر چنين آمده است:

 

فروهر نيرویی است كه اهورامزدا، برای نگاهداری آفريدگان نیک ايزدی از آسمان فرو فرستاده و نيرویی است كه سراسر ، آفرينش نیک از پرتو آن پايدار است. پيش از آن كه اهورامزدا جهان خاکی را بیآفريند، ‌برای هر یک از آفريدگان نیک اين گیتی، فروهری را، در جهان مينوی بیآفريده و هر یک را به نوبه ی خود برای نگهداری آن آفريده ی جهان خاکی فرو می فرستند. پس از مرگ آن آفريده ، فروهر او ، دگرباره به سوی آسمان گرايد و به همان پاکی ازل بماند.

 

با این احتساب این نقش و نگار فروهر به معنی روان و روح نیک آفریده نیک این گیتی است.

 

اما اگر ما خواستار معنی واقعی این نقش و نگار باشیم باید بسراغ موبد اردشیر خورشیدیان ، رئیس"انجمن موبدان تهران" برویم.

 

موبد اردشیر خورشیدیان

در کتابی بنام جهان بینی اشوزرتشت در این باره چنين می نويسد:

 

اين نگاره،‌ انسانی را در هيبت پيرمردی با لباس آراسته نشان می دهد كه با قامت برافراشته ايستاده و با سری پوشيده رو به سوی باختر به صورت پرنده ای باشكوه و نيرومند با بال هایی گشاده در حال پرواز و در حال گذر از حلق ايست كه در ميان دارد و این حلقه ی مهر (عهد و پيمان) را در دست چپ گرفته و با دست راست در حال نيايش اهورامزداست. اين انسان با همه ی ويژگی هايش نماد انسان كامل است كه بخش بخش آن معنایی ويژه دارد:

 

معنی ویژه فروهر

 

1- پير سالخورده با قامتی راست و برافراشته، نشان دهنده ی دانش و تجربه ی فراوان همواره با نيرو و پيرو راستی است.

 

2- با سری پوشيده، رو به سوی نور كه پرستش سوی زرتشتيان است، ‌ايستاده و با دست راست خود در حال نيايش اهورامزداست.

 

3- حلقه ی مهری در دست چپ دارد كه به دل نزدیک تر است،‌ اين مرد پاک را در حال پيمان بستن با خدای خود نشان می دهد. بعد ها اين حلقه از سوی مردم جهان با همان مفهوم به كار گرفته شد و ويژه ی پيمان ازدواج (حلقه ازدواج) شد.

 

4- بال های برافراشته، دو دست پرنده را نشان می دهد كه دارای سه رديف بال بوده و با همه ی وجود در حال پرواز است و نشان انديشه و گفتار و كردار نیک است و انسان كامل بايد با اين سه ويژگی هميشه در حال پرواز باشد و از فروافتادن به كاستی ها و كژی ها پرهيز كند.

 

5- حلقه ای كه اين انسان سالخورده در ميان دارد، نشانه ی اين جهان خاکی است كه هيج كس را جز گذر از آن چاره ای نيست. (ايرانيان باستان به گرد بودن كره زمين پی برده بودند).

 

6- دُم پرنده كه در زير قرار دارد، نشان دهنده انديشه و گفتار و كردار بد است كه یک انسان كامل بايد آن را به زير اندازد.

 

7- دو پای پرنده به شكل دو نوار حلقوی نشان داده شده كه به معنای سپنته من و انگره من است. كه دو نيروی خوب و بد در وجود انسان است. انسان كامل با اراده و اختيار ، "سپنته من" ها را بر می گزيند و با "انگره من" ها در حال مبارزه است.

 

................. ............... ...............

 

فروهر ، فرورتی ، فروشی

 

نقش"فروهر" که چندی از اروپاییان در گذشته آنرا با اهورا مزدا خدای زرتشت اشتباه گرفته بودند یکی از کهن ترين نمادهای فرهنگ ایرانیان است. اگر چه پيکره ظاهری آن تا اندازه ای از پيکره های مصری و آشوری الهام گرفته ولی درون مايه و تمام نماد های نيرومند آن در فرهنگ و انديشه زرتشت نزديک به 4000 سال پيش ساخته و پرداخته شده است. هخامنشيان و ساسانيان از اين نقش بسيار استفاده کرده اند. و از همين واژه فروهر که در اوستا فرورتی يا فروشی ناميده شده واژه انگلیسی friend یعنی دوست سرچشمه گرفته است.

 

نمادهای این نقش مقدس ايرانيان

این نمادها را ميتوان به صورت زير بيان نمود:

 

- قرار دادن چهره یک پیرمرد روزگار ديده در این نگاره اشاره به شخص خردمند و دوست و راهنمایی است که راه پی ريزی يک زندگی شاد و خوشبخت را نخست در اين جهان خاکی نشان ميدهد و در اين راستا راه را برای پيوستن به خانه سرود يا بهشت اهورایی پس از مرگ فيزیکی باز ميکند.

 

- دست راست نگاره جهت خورشيد را نشان ميدهد که این اشاره به پيشرفت در روشنایی و پرواز بسوی نور است. فروهر ميتواند هم از طرف راست در حرکت باشد هم از طرف چپ و اين بستگی به جهت نور دارد (در نگاره ها، بعضی مواقع چهره فروهر را بسوی راست و بعضی مواقع بسوی چپ نشان میدهند).

 

- حلقه ای در دست چپ نگاره وجود دارد که حلقه پيمان ميباشد که نشان از عهد و پیمانی است که ميان انسان و اهورامزدا از يک سو، و ميان انسان و انسانهای ديگر از سوی ديگر بسته میشود. حلقه های ازدواج که امروز در انگشت چپ ميکنند از همين نماد برگرفته شده.


- بالهای کشیده شده در دو طرف نگاره، نماد پرواز به سوی بالا و اشاره به پیشرفت و تازه کردن جهان در اين زندگي و سپس ادامه پيشرفت در فراسوی آن زندگی و حرکت بسوی اهورا مزداست. این بالهای فروهر از سه رده شاهپر درست شده که نماد سه فروزه جاودانه جهان بینی زرتشت یعنی انديشه نیک ، گفتار نیک و کردار نیک است که انسانها را به بالا ميکشد.

 

- در میان کمر مرد خردمند یک حلقه بزرگ قرار گرفته که اشاره به "دایره زمان" است که هر دم در چرخش است. در هر لحظه زمان در گردش خود دو راه را پيش پای انسانها ميگذارد ، یکی خوب یعنی پيشرونده و پيشبرنده بسوی يک زندگی شاد و خوشبخت و ديگری بد یعنی بازدارنده و پس برنده بسوی يک زندگی غم زده و نگون بخت. انسانهای آزاد گزينش ميان اين دو راه خوب و بد، را دارند. خوب و بد معنی خود را در رابطه با هدف انسانها در زندگی پيدا ميکند.

 

خانه سرود اهورا مزدا در انديشه و وجدان هر انسانی

سپنتا مینو و آنگرا مینو دايره زمان

در آیین زرتشت هدف از زندگی پی ريزی يک زندگی شاد و خوشبخت است. بنابرا ين مردمانی که ميخواهند در اين آیین گام بگزارند بايد راهی را برای زندگی برگزینند که در اين جهان خوشبخت زندگی کرده و پس از مرگ با روانی شاد در خانه سرود اهورا مزدا که در انديشه و وجدان هر انسانی در درازای زندگی او ساخته ميشود جای بگیرند.

 

اين دو راه خوب و بد بوسيله دو رشته که یکی از طرف راست و ديگری از طرف چپ دايره زمان بيرون میآيند نمايان شده اين دو رشته نماد دو فروزه نیکی و بدی هستند که همزاد ميباشند و در انديشه بوجود میآيند.

 

الف- یکی سپنتا مينو نیروهای پيشبرنده و شادی افزای اهورامزدا است

ب- و دیگری انگره مینو نشان نیروهای بازدارنده و غم آفرين اهریمنی ميباشند.

 

انسان در میان دو نیروی خوبی و بدی قرار گرفته است و آزاد است یکی از آنها را گزينش کند. پس اگر از انديشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک پیروی کند همیشه نیروی سپنتا مینو در کنار وی خواهد بود و او را به جلو خواهد کشاند. او هم در این دنیا خوب زندگی خواهد کرد و هم در دنیای پسین با روانی شاد و خوشبخت زيست خواهد نمود.

 

- دم پرنده مانند نگاره به صورت سه رده پر درست شده است که اشاره به انديشه بد ، گفتار بد و کردار بد دارد. آنها انسان را بسوی پایین ميکشند.

 

حال می بینید چگونه نیاکان پرُ از دانش و دانایی ما ایرانیان، در این نگاره چه اندازه خرد و بینش نیروزا را جای داده اند.

 

(منبع: جستاری از دکتر خزاعی)

 

.................. ................. ............... ...............

 

با تشکر از موبد اردشیر خورشیدیان و سایت امرداد و دکتر خسرو خزاعی / سایت خانه و خاطره/ سروش آذرت/ خرداد 1390 خورشیدی/ 2011 میلادی/